Το τέλος της εποχής των συμβιβασμών


34

Δεν υπάρχει αδιέξοδο παρά μόνο αν κάτι τέτοιο γίνει αποδεκτό. Μπορεί το κοινωνικό και πολιτικό σκηνικό να μοιάζει και να είναι καταθλιπτικό, μπορεί η πολιτική ηγεμονία του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού να φαντάζει αδιατάρακτη. Ωστόσο η ιστορία δεν σταμάτα, οι ανθρώπινες ανάγκες για ζωή, ελευθερία, και αξιοπρέπεια δεν μπορούν να σιγούν για πάντα.

Η επόμενη στροφή της ιστορίας είναι δυνατόν να αποκαλύψει ένα ορίζοντα που τώρα δεν είναι δυνατόν να φανερωθεί. Γιατί το βλέμμα έχει συνηθίσει στην ήττα, στην υποταγή, στην απογοήτευση που σκορπά η παρούσα αδυναμία να σκεφτούμε και να σχεδιάσουμε ένα κόσμο εκτός και πέραν του κανιβαλικού καπιταλισμού. Ο ρεαλισμός της υποταγής καλύπτει τα πάντα αλλά δεν μπορεί να ακυρώσει την δυνατότητα της υπέρβασης του, από την ίδια την κίνηση της ιστορικής πραγματικότητας.

Ο ιστορικός χρόνος είναι πυκνός, ενώ όσο η καπιταλιστική κρίση βαθαίνει και μετασχηματίζεται αναδεικνύεται η κενότητα του ψεύδους, περί αδιάκοπης και ατελεύτητης εξελικτικής προοδευτικής διαδικασίας, που δήθεν αποτελεί εγγενές γνώρισμα του καπιταλιστικού υποδείγματος. Δεν υπάρχει τέλος στην εξαθλίωση που ο καπιταλισμός επιβάλλει, ακριβώς γιατί δεν υπάρχει γνωστό και δεδομένο καπιταλιστικό τέλος. Η ιστορική στρατηγική αισιοδοξία, ότι η δυνατότητα επαναστατικής υπέρβασης του καπιταλισμού μπορεί να μετουσιωθεί σε πραγματικότητα, έγκειται στην φενάκη της μυθοπλασίας, ότι ο καπιταλισμός μπορεί να μετασχηματίζεται εις το διηνεκές με τρόπο θετικό για την κοινωνική πλειοψηφία.

Καθώς οτιδήποτε θετικό μπόρεσε να αποσπάσει ο κόσμος της εργασίας από τις καπιταλιστικές ελίτ, ήταν αποτέλεσμα ταξικού εκβιασμού που έσυρε την καπιταλιστική εξουσία σε μια σειρά συμβιβασμών. Στην παρούσα ιστορική περίοδο ωστόσο, ούτε η καπιταλιστική κυριαρχία έχει περιθώρια συμβιβασμών ούτε η εργατική κοινωνική πλειοψηφία μπορεί να αναμένει το ενδεχόμενο μιας τέτοιας εξέλιξης, καθώς ακόμη και ελάχιστες παραχωρήσεις θα καθιστούσαν εξαιρετικά δυσχερή την ισορροπία του συστήματος. Συνεπώς η κοινωνική και πολιτική ισορροπία δεν μπορεί πια να αναπροσαρμοστεί υπέρ των αδύναμων τάξεων, παρά μόνο, είτε να εδραιωθεί περαιτέρω με τρόπο ολοκληρωτικό, είτε οριστικά να ανατραπεί.

Πρόκειται για μια αλήθεια γνωστή στα ηγεμονικά δίκτυα της καπιταλιστικής εξουσίας αλλά κυρίως για μια αίσθηση που την έχει ενδόμυχα – έστω και αν ακόμη δεν έχει γίνει λόγος και πράξη- κάθε εργαζόμενος, κάθε καταπιεζόμενος αυτού του απάνθρωπου συστήματος. Ο προλετάριος του 21ου αιώνα, είτε θα αποδεχθεί την ολότητα της καπιταλιστικής αφήγησης, είτε θα εναντιωθεί με τρόπο καθολικό απέναντι σε αυτήν.

Η εποχή που διανύουμε δεν είναι μια εποχή συμβιβασμών, είναι μια εποχή ολοκληρωτικής κυριαρχίας. Το ερώτημα αφορά στο αν οι καπιταλιστικές ελίτ θα καταφέρουν εδραιώσουν το εγχείρημα μιας ολοκληρωτικής καπιταλιστικής κυριαρχίας ή αν αντίθετα η πολυδιασπασμένη και κατακερματισμένη εργατική τάξη καταφέρει να αναδυθεί ως μια συντριπτική καθολική άρνηση απέναντι στην κυρίαρχη κανονικότητα της εξαθλίωσης.

Η στρατηγική αισιοδοξία πρέπει να παραμείνει αειθαλής. Ακριβώς γιατί τα ισχνά περιθώρια συμβιβασμών των κυριαρχούμενων, καθιστούν την εν δυνάμει ανατροπή των κυρίαρχων μια σοβαρή ιστορική πιθανότητα.

Είτε το μέλλον της ανθρωπότητας θα ανατείλει ως καθολικά επαναστατικό, είτε θα βυθιστεί στο σκοτάδι μιας αέναης, βάρβαρης καπιταλιστικής ολοκλήρωσης χωρίς ορατό τέλος.

του Χρήστου Μιάμη
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s