Το κιβώτιο είναι πάντα γεμάτο


Το συγκεκριμένο άρθρο γράφεται με αφορμή την παράσταση “Το κιβώτιο” του Άρη Αλεξάνδρου. Η παράσταση με πρωταγωνιστή τον Φώτη Μακρή -σε μια εξαιρετική ερμηνεία- *, ανεβαίνει στο Studio Μαυρομιχάλη στην Αθήνα. Το λογοτεχνικό έργο του Άρη Αλεξάνδρου συνιστά την πολιτική κατάθεση ενός κομμουνιστή που ποτέ δεν άλλαξε πολιτικό στρατόπεδο, για αυτό και η κριτική σκληρή και διεισδυτική, που ασκεί στις αποφάσεις της ηγεσίας του ΚΚΕ και του ΕΑΜ κατά περίοδο του εμφυλίου πολέμου, για τις επονείδιστες συμφωνίες, του Λιβάνου , της Καζέρτας και της Βάρκιζας, είναι η κριτική του ανθρώπου που κουβάλησε μαζί με τους συντρόφους του το “κιβώτιο” της κοινωνικής απελευθέρωσης και της πολιτικής χειραφέτησης της εργατικής τάξης.

Ένα κιβώτιο που ποτέ δεν είναι άδειο. Είναι πάντα γεμάτο. Είτε γεμάτο με τις προσδοκίες της επανάστασης, είτε γεμάτο με την αφόρητη πραγματικότητα της συνθηκολόγησης και της διάψευσης.

Η κριτική του Άρη Αλεξάνδρου δεν είναι η τετριμμένη κριτική σε μια γραφειοκρατική ηγεσία στην βάση ενός άδειου δημοκρατισμού, που καταλήγει είτε την ήττα είτε την νίκη μιας επανάστασης να τις αποδίδει κατά περίπτωση, είτε στην φωτισμένη είτε στην ανίκανη ηγεσία. Καθώς οι πραγματικές αιτίες που συνδέονται τόσο με την επικράτηση όσο και με την κατάρρευση ενός επαναστατικού σκοπού υπερβαίνει τις ηγεσίες και τους σχεδιασμούς μια κάποιας γραφειοκρατίας που αποτελεί δεδομένη όσο και αρνητική πλευρά κάθε πολιτικού εγχειρήματος. Με την έννοια ότι κάθε πολιτικό εγχείρημα, πόσο μάλλον μια επανάσταση δεν μπορεί παρά να αναμετράται κάθε στιγμή με τους εφιάλτες της. Κυρίως με τον κυρίαρχο εφιάλτη, τα μέσα που αναφέρονται στον σκοπό, να τον αποστεώσουν και να τον αφυδατώσουν από κάθε επαναστατική οντολογία.

Σε κάθε περίπτωση η στρατιωτική και πολιτική ήττα στον εμφύλιο δεν ήταν η μονόδρομη απόρροια μιας ηγεσίας που πρόδωσε τον σκοπό της επανάστασης. Καθώς ο “αποχαιρετισμός στα όπλα” είχε ήδη εξαγγελθεί, και είχε το πρόσωπο της υποταγής του διεθνούς και εγχώριου κομμουνιστικού και εργατικού κινήματος στην στρατηγική των λαϊκών μετώπων που καλλιεργούσε την καταστροφική ψευδαίσθηση, ότι υφίσταται ειρηνικός, κοινοβουλευτικός και αναίμακτος κοινωνικά και πολιτικά δρόμος για την πολιτική χειραφέτηση της εργατική τάξης.

Το διεθνές εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα είχε γράψει στο πρόγραμμά του και στις σημαίες του, τους όρους της συνθηκολόγησης του, πολύ πριν αυτή πιστοποιηθεί στο Γράμμο και το Βίτσι. Το κιβώτιο είχε αδειάσει από την προσδοκία και την βεβαιότητα της νίκης και είχε γεμίσει ασφυκτικά με τον καταστροφικό ρεαλισμό της υποταγής με τίμημα τις ζωές χιλιάδων κομμουνιστών και αγωνιστών του εργατικού κινήματος. Η ήττα στον ελληνικό εμφύλιο, ήταν το αποκρυστάλλωμα της ήττας της κομμουνιστικής υπόθεσης, που υπέκυψε και τελικά εξαϋλώθηκε στα πλαίσια μιας αντίληψης ότι η επαναστατική διαδικασία συνιστά μια σταδιακή, χρονομετρημένη και οριοθετημένη πορεία που μπορεί να υπαχθεί στα πεπερασμένα όρια μιας μεσσιανικά δομημένης μετάβασης από τον καπιταλισμό στον σοσιαλισμό.

Ο σκοπός της επανάστασης που στο μυθιστόρημα Άρη Αλεξάνδρου περιφέρεται ως άδειο κιβώτιο στα χέρια της εργατικής τάξης δεν βρίσκεται πια μέσα στο κιβώτιο. Η εργατική τάξη ουσιαστικά θρηνεί την απώλεια του σκοπού σε μια μακρόσυρτη γεμάτη παρακάμψεις λιτανεία όπου η πολιτική δίνει σταδιακά την θέση της στην θεολογία. Είναι η στιγμή που οι μοιρολογίστρες της ιστορίας καταλαμβάνουν την κεντρική σκηνή. Γιατί άραγε μοιρολογούν ; Είναι αργά για δάκρυα όταν στο τέλος του δρόμου δεν υπάρχει παρά μια στοίβα όπλα και δίπλα της το λευκό χαρτί της συνθηκολόγησης.

Τελευταία, το μυθιστόρημα του Άρη Αλεξάνδρου και τα μηνύματα που αυτό φέρει γίνεται απόπειρα να βρουν τις αναλογίες τους στο επίπεδο της διάψευσης του “αριστερού αφηγήματος” του ΣΥΡΙΖΑ. Μια τέτοια σύγκριση είναι ιστορικά ανακριβής και πολιτικά εξωφρενική. Ακριβώς γιατί, δεν μπορεί να συγκριθεί το συμβολικό φορτίο και η πολιτική ακτινοβολία όπως και το ιστορικό αποτύπωμα που άφησαν ανεξίτηλο τόσο το ΕΑΜ όσο και το ΚΚΕ, με το περιφερόμενο μικροαστικό θίασο της νεοφιλελεύθερης σοσιαλδημοκρατίας που εκπροσωπεί ο ΣΥΡΙΖΑ και ο οποίος κατέρρευσε σε μια αίθουσα των Βρυξελλών υπό την “αφόρητη” πίεση του Σόιμπλε και του Ντάισελμπλουμ μέσα σε 24 ώρες !

Με την πολιτική καθοδήγηση του ΚΚΕ το ΕΑΜ αποπειράθηκε να κάνει επανάσταση. Σε αυτή την διάψευση αναφέρεται το μυθιστόρημα του κομμουνιστή Άρη Αλεξάνδρου. Και είναι μια διάψευση που αφορά και την κατανοούν όσοι δεν έχουν πάρει διαζύγιο με την επαναστατική και κομμουνιστική αφήγηση.

Το ΕΑΜ, ο εμφύλιος, ο ηρωισμός και η αυτοθυσία των κομμουνιστών και των αγωνιστών του εργατικού κινήματος, όπως και ο ίδιος ο Άρης Αλεξάνδρου, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να ξεπλυθεί ένα μπουλούκι μικροαστών που έχει εδώ και δεκαετίες αυτομολήσει στο στρατόπεδο των νικητών του εμφυλίου.

Για του λόγου του αληθές αυτοί που δήθεν θρηνούν την “Βάρκιζα” με  κάθε ευκαιρία, τελευταία κάνουν περιοδείες στα ακριτικά νησιά μαζί με τους απόγονους των ταγματασφαλιτών, τους δολοφόνους της ΧΑ, επικυρώνοντας την φυσική ροπή κάθε σοσιαλδημοκρατίας προς την αγκαλιά του φασισμού.

Ας κοιτάξουν τους καθρέφτες τους : Είναι η “Βάρκιζα” που τους γνέφει…. καθώς το “Βάρκιζα τέλος” αφορά κυρίως αυτούς και όσους σαν αυτούς πνίγουν στην χυδαιότητα της μικροαστικής τους κενότητας, κάθε επαναστατική προοπτική.

Αλλάς ας ανησυχούν : Την ιστορία την γράφουν οι νικητές, αλλά την αλλάζουν οι ηττημένοι…

γράφει ο Χρήστος Μιάμης

  • Ο ηθοποιός Φώτης Μακρής είναι εξαιρετικός όπως και η παράσταση στο σύνολο της.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s