Theory

Walter Benjamin : Αριστερή μελαγχολία

Σήμερα, τα ποιήματα του Kästner διατίθενται ήδη σε τρεις επιβλητικούς τόμους. Οποιοσδήποτε θελήσει να μελετήσει τον χαρακτήρα των στίχων του όμως θα πρέπει να εμμείνει στην μορφή που είχαν όταν πρωτοεμφανίστηκαν. Δεμένα σε βιβλίο είναι πολύ στριμωγμένα και κάπως ασφυκτικά, αλλά στις εφημερίδες πετάγονται σαν τα ψάρια στο νερό. Αν αυτό το νερό δεν είναι και το καθαρότερο, και αν κάθε είδους απόβλητα επιπλέουν πάνω του, τόσο το καλύτερο για τον συγγραφέα, αφού οι ποιητικοί γυρίνοι του μπορούν να τραφούν από αυτά.

Ο Καζαντζάκης διαβάζει Νίτσε !

Μια μέρα εκεί που διάβαζα σκυμμένος στη Βιβλιοθήκη της Άγιας Γενεβιέβης, μια κοπέλα με ζύγωσε κι έγειρε από πάνω μου. Κρατούσε ανοιχτό ένα βιβλίο κι είχε βάλει το χέρι της κάτω από τη φωτογραφία ενός αντρός, για να κρύψει τ’ όνομά του, και με κοίταζε με κατάπληξη.

Ποιος είναι αυτός; με ρώτησε δείχνοντάς μου την εικόνα.

Σήκωσα τους ώμους: – Πώς θέλετε να ξέρω; Είπα.

Μα είστε εσείς, έκαμε η κοπέλα, εσείς, απαράλλαχτος. Κοιτάχτε το μέτωπο, τα πυκνά φρύδια, τα βαθουλά μάτια. Μονάχα που αυτός είχε χοντρά κρεμαστά μουστάκια, κι εσείς δεν έχετε.

Λόρκα: Από τον ποιητή στο δραματουργό

Η καταιγιστική εξέλιξη της τεχνολογίας που χαρακτηρίζει από την ανατολή του τον 20ο αιώνα με δράση σ’ όλους τους τομείς συνοδεύτηκε από εκρηκτικές ανατροπές της διεθνούς σκηνής, με επίκεντρο την οικονομία, την πολιτική, και κατ’ ακολουθία τον πολιτισμό.

Με δύο παγκοσμίους πολέμους, την Οκτωβριανή Επανάσταση, τον ψυχρό πόλεμο και τις εμφύλιες συγκρούσεις, δημιουργήθηκε και εξακολουθεί μια πραγματικότητα που καλά κρατεί ώς τις μέρες μας, σ’ ένα αφομοιωμένο πληθυσμικό πλανγκτόν, των θαλάσσιων τώρα τάφων, με τον άνθρωπο να νιώθει εξαιρετικά ανίσχυρος να επεξεργαστεί τα της ζωής του και ν’ αντιδράσει σ’ ένα απρόσωπο πια κέντρο αποφάσεων ώστε να καθορίσει τη μοίρα του.

Ο Λένιν για τον Τολστόι

Πέθανε ο Τολστόι. Η παγκόσμια σημασία του σαν καλλιτέχνη, η παγκόσμια φήμη του σαν στοχαστή και κήρυκα, αντικαθρεπτίζουν, η κάθε μια με τον τρόπο της, την παγκόσμια σημασία της ρωσικής επανάστασης.

Ο Λ.Ν. Τολστόι έκανε την εμφάνισή του σαν μεγάλος καλλιτέχνης ακόμη και από τον καιρό της δουλοπαροικίας. Σε πολλά μεγαλοφυή έργα που έγραψε στο διάστημα των πενήντα και πάνω χρόνων της φιλολογικής του δράσης, περιέγραψε κυρίως την παλιά, την προεπαναστατική Ρωσία, που εξακολουθούσε να μένει και ύστερα από το 1861 σε κατάσταση μισοδουλοπαροικίας, τη Ρωσία του χωριού, τη Ρωσία του τσιφλικά και του αγρότη. Ο Λ. Τολστόι, περιγράφοντας την περίοδο αυτής της ιστορικής ζωής της Ρωσίας, κατόρθωσε να βάλει στα έργα του τόσο μεγάλα ζητήματα, κατόρθωσε να φτάσει σε τέτοιο καλλιτεχνικό ύψος, που τα έργα του πήραν μια από τις πρώτες θέσεις στην παγκόσμια λογοτεχνία. Η εποχή της προετοιμασίας της επανάστασης σε μια από τις χώρες που δυναστεύονταν από τους φεουδάρχες πρόβαλε, χάρη στο μεγαλοφυές φώτισμά της από τον Τολστόι, σαν ένα βήμα προς τα μπρος στην καλλιτεχνική ανάπτυξη όλης της ανθρωπότητας.

T.W Adorno: Ύστερος καπιταλισμός ή βιομηχανική κοινωνία;

Το θεμελιώδες ζήτημα της δομής της κοινωνίας του παρόντος

Θα ήθελα να μιλήσω σχετικά με τις εναλλακτικές: ύστερος καπιταλισμός ή βιομηχανική κοινωνία. Όποιος δεν είναι εξοικειωμένος με το καθεστώς αντιπαράθεσης στο εσωτερικό των κοινωνικών επιστημών θα μπορούσε να παρασυρθεί από την υποψία ότι πρόκειται για μια διαμάχη περί ονομασιών. Οι εμπειρογνώμονες μπορεί να θεωρηθεί ότι βασανίζονται από την μάταιη ανησυχία για το αν η παρούσα φάση ήταν το ένα ή το άλλο πράγμα και ως εκ τούτου άξιζε να αποκαλείται με το ένα όνομα αντί με το άλλο. Στην πραγματικότητα, όμως, υπάρχει ένα κρίσιμο ζήτημα ουσίας στο θέμα. Αυτό που διακυβεύεται είναι αν το καπιταλιστικό σύστημα εξακολουθεί να υπερισχύει σύμφωνα με το μοντέλο του, όσο και αν έχει τροποποιηθεί, ή αν η ανάπτυξη της βιομηχανίας έχει καταστήσει την έννοια του καπιταλισμού παρωχημένη, και μαζί με αυτή, την διάκριση μεταξύ καπιταλιστικών και μη-καπιταλιστικών κρατών και ακόμα και την κριτική του καπιταλισμού.

Η ελευθερία στον Σπινόζα

Η διαπραγμάτευση της ελευθερίας από τον Σπινόζα αποτελεί εφαρμογή μεθόδου που αναπτύσσεται στην Ηθική, την Πολιτική Πραγματεία και την Πραγματεία για την επανόρθωση της νόησης. Στον πρόλογο του τρίτου μέρους της Ηθικής ο Σπινόζα παρατηρεί ότι αυτοί που γράψανε για τις εντυπώσεις, τα πάθη και την ανθρώπινη συμπεριφορά αναζητούν την αστάθεια και την αδυναμία του ανθρώπου, θρηνούν για λογαριασμό του, τον κοροϊδεύουν, τον περιφρονούν και συχνά τον μισούν.

Στην προσέγγιση αυτή, που ίσως αποτελεί κριτική της χριστιανικής διδασκαλίας για το προπατορικό αμάρτημα και πιθανώς της καλβινιστικής εκδοχής της, ο Σπινόζα αντιπαραθέτει την επιδίωξη να εξετάσει επιθυμίες και τις ανθρώπινες πράξεις ωσάν να επρόκειτο για γραμμές, επιφάνειες και στερεά σώματα (ό.π., Πρόλογος Ηθικής) με την ίδια ελευθερία σκέψης που ταιριάζει στη σπουδή των μαθηματικών. Δεν πρόκειται να κοροϊδέψει τις ανθρώπινες πράξεις, να τις καταραστεί, να κλάψει ή να γελάσει με αυτές, αλλά θα προσπαθήσει να τις καταλάβει (Πολιτική Πραγματεία, κεφ. Ι § I-ΙV).

Antonio Gramsi // Το πρόβλημα της δύναμης

Αυτή την στιγμή υπάρχουν δύο εξουσίες στην Ιταλία : Η εξουσία του αστικού κράτους και η εξουσία της εργατικής τάξης. Η δεύτερη τείνει να εκμηδενίσει προοδευτικά την πρώτη. Όσον αφορά το αστικό κράτος  απ ΄ αυτό επιζεί σήμερα μονάχα μια λειτουργία : η λειτουργία της άμυνας δηλαδή να προετοιμάσει στρατό και ένοπλες δυνάμεις που να είναι με το όπλο στο χέρι , έτοιμες να χτυπήσουν μόλις ο αντίπαλος θα τείνει να πάρει μια συγκεκριμένη μορφή και να ενσαρκωθεί σε θεσμούς που θα αρχίζουν να ασκούν την νέα εξουσία.

Social vs Media ?

γράφει, η Βέρα Ξηρόπητα

Όλο και περισσότερο παρατηρείται μία «βίαιη εισβολή» των κοινωνικών μέσων στο πεδίο της πολιτικής διεκδίκησης, τόσο στις μορφές με τις οποίες αυτή πραγματώνεται όσο και στο περιεχόμενό της. Τα κοινωνικά κινήματα ως οι πλέον παραδοσιακοί φορείς αλλαγής και αντίστασης τείνουν να αλλάζουν τη μορφή και το περιεχόμενο τους εντάσσοντας με οργανικό τρόπο, σε αυτή τη ταχύτατη ομολογουμένως μεταβολή, και τα κοινωνικά μέσα.

Για μια διαλεκτική των φτωχών

γράφει, ο Χρήστος Μιάμης

Αδύνατον να προβλεφθούν οι μικρές στιγμές , τα εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες “μικρογεγονότα” που διαμεσολαβούν τον πολιτικό χρόνο, -και διαμεσολαβούνται από αυτόν- μέχρι την τελική και ταυτόχρονα αφετηριακή ρήξη, του απερχόμενου με το επερχόμενο. Η μόνη ασφαλής πρόβλεψη είναι αυτή που σχετίζεται με την στρατηγική. Μόνο μέσα από την οπτική της στρατηγικής είναι δυνατόν να διακρίνουμε έστω πρωτόλεια, την μορφή του επερχόμενου μέλλοντος.

Κανονικότητα και κατάσταση εξαίρεσης

γράφει ο Χρήστος Μιάμης

Πάνδημη πεποίθηση, που εμφορείται από δεξιούς και αριστερούς αναγνώστες της κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας, φορτίζεται αναφορικά με την ελληνική οικονομική κρίση, ως μια ιδιαίτερη ιστορική στιγμή, μια εξαιρετική περίπτωση, που επιβάλλει την λήψη εξαιρετικών, ιδιαίτερων μέτρων ώστε να αντιμετωπιστεί αυτή η πρωτοφανής κατάσταση εξαίρεσης. Είναι όμως μια τέτοια ανάγνωση αληθής ; Πρόκειται πραγματικά για μια κατάσταση που έχοντας μια εσωτερική κοινωνική και οικονομική αυταξία, αιωρείται εκτός του επίγειου πεδίου του πρότερα διαμορφωμένου κοινωνικοπολιτικού status quo ;

Εξουσία, χωρίς επανάσταση – Υπόδειγμα, αριστερής απολογητικής

Το κοινωνικό και πολιτικό συμβάν, ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα, όπως και η ενδεχόμενη κυβερνητική προοπτική του Podemos, στην Ισπανία, χλευάζουν την θεωρητική καρικατούρα του J. Holloway -και ανάλογων στοχαστών- περί της προταγματικής παραίνεσης ” να αλλάξουμε τον κόσμο , χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία”. Καθώς καθίσταται φανερό, ότι είναι δυνατόν η ψευδώς αριστερή και ταυτόχρονα θεωρητικά και πολιτικά μικροαστική, φαλκιδευμένα “ανθρωπιστική” φρασεολογία, είναι δυνατόν να καταλάβει την εξουσία χωρίς να αλλάξει τον κόσμο.

“Κάθε βελανίδι, μπορεί να σκέπτεται ότι θα γίνει βελανιδιά”

Η επαναστατική κοινωνική και πολιτική διαδικασία είναι μια ενιαία πορεία, μια πορεία με καμπές και υφέσεις, με πισωγυρίσματα, με νίκες και ήττες. Με αυτή την έννοια δεν είναι , ποτέ δεν ήταν μια γραμμική διαδικασία, με γνωστούς ενδιάμεσους σταθμούς και γνωστό “τερματικό σταθμό”. Δεν υπάρχει “γη της επαγγελίας”, αν και πολλές φορές θα καταστεί αναγκαίο, σε αυτή την μακρά ιστορική πορεία να πέσουν τα “τείχη της Ιεριχούς”, ξανά και ξανά…

“Θα ξανάρθουμε και η γη θα τρέμει”: Η διαρκής επιστροφή του Γκαίμπελς και η

Καπιταλιστική Δημοκρατία

Ο χαρακτηρισμός “Γκαιμπελικές” πρακτικές που χρησιμοποιείται συχνά στις αντιπαραθέσεις στο δημόσιο λόγο συνήθωςέχει την έννοια της συκοφαντίας. Παρουσιάζεται σαν μια δραστηριότητα που αποκλίνει από τις υποτιθέμενες αρχές των σύγχρονων αστικών δημοκρατιών, του δημοκρατικού διαλόγου και της πολιτισμένης συζήτησης. Αυτή η ερμηνεία αποτελεί προφανώς μέρος μιας γενικότερης οπτικής του σύγχρονου Καπιταλισμού που αντιπαραβάλει το φασισμό σαν ένα τελείως διαφορετικό καθεστώς (θεωρίες περί “ολοκληρωτισμού”) που συμψηφίζεται με τον υπαρκτό σοσιαλισμό και βρίσκεται στον αντίποδα της σύγχρονης δημοκρατίας.

Τρία “υπονομευμένα” ποιήματα του Μ. Μπρεχτ

Απόσπασμα από το σημείωμα του μεταφραστή

…Δεδομένου του εύρους της ποίησης του Μπρεχτ, το κριτήριο επιλογής των λίγων ποιημάτων , που δίνονται εδώ σε ελληνική μετάφραση, είναι εκ πρώτης όψεως ευτελές. Είναι φαινομενικά κουλιναριστικό, δηλαδή εκείνο της πρόχειρης ευχαρίστησης και απόλαυσης. Διότι πολλά από αυτά είναι λυρικά και ερωτικά. Είναι όμως τα περισσότερα εξ ‘ αυτών υπονομευμένα : Πρόκειται όμως ειπείν, για λυρισμό και έρωτα σε σκοτεινούς καιρούς. Πέραν όμως αυτών υπάρχουν και μερικά, τα οποία παραπέμπουν , όπως ασφαλώς και τα ερωτικά του ποιήματα εάν διαβαστούν σωστά, στο μεγάλο ρεαλιστή, διαλεκτικό, μαρξιστή ποιητή που είναι ο Μπρεχτ…

Η κρίση, και η δουλειά του αριστερού οικονομολόγου

[ Απόσπασμα απο το κείμενο του Γιώργου Σταμάτη -Η κρατική διαχείρηση της οικονομικής κρίσης, απο το βιβλίο του, Οικονομική κρίση και κρατική πολιτική, εκδόσεις Κριτική (1990), σελ 11-34 ]

……Προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα:

1ον: Η κρίση είναι και κρίση των οικονομικών του κράτους. Και μόνο του αυτό το γεγονός σημαίνει ότι

2ον: η δυνατότητα μιας κρατικής πολιτικής υπέρβασης της κρίσης είναι σχεδόν ανύπαρκτη.

Η καπιταλιστική δημοκρατία, ως μη δημοκρατία

[ Αφορμή για το συγκεκριμένο κείμενο αποτέλεσε, ένα μεταφρασμένο άρθρο του Μίκαελ Λεβύ, από τον Γ. Χατζηδημητράκη, Ευρώπη: Μια «χαμηλής έντασης» δημοκρατία, στα “Ενθέματα” της κυριακάτικης Αυγής, την Κυριακή 8 Αυγούστου 2015] .

Στο συγκεκριμένο κείμενο ο Μ. Λεβύ, χαρακτηρίζει το μοντέλο δημοκρατίας στον σύγχρονο καπιταλισμό, ως δημοκρατία “χαμηλής έντασης”. Ως ένα πρόταγμα δημοκρατίας, που βρίσκεται εγκλωβισμένο, υπό την ηγεμονία της νεοφιλελεύθερης κυριαρχίας, στα ασφυκτικά πλαίσια που τίθενται από την κοινωνική, οικονομική και πολιτική πραγμάτωση των όρων αυτής.

Πρόκειται για έναν ιδεότυπο, που συναντάται ευρέως, και ο οποίος άπτεται της μυθικής, μη πραγματικής διάστασης μεταξύ καπιταλισμού και δημοκρατίας. Ένας ιδεότυπος σύμφωνα με τον οποίο, καπιταλισμός και δημοκρατία, βρίσκονται σε μια διαρκή αντιπαράθεση , εντός του πλαισίου μιας κατάστασης εξαίρεσης, που αναιρεί τους όρους της καπιταλιστικής κανονικότητας, της οποίας η δημοκρατία, αποτελεί αναπόσπαστη και ζωογόνος πλευρά.

Το υπόγειο ρεύμα του Υλισμού της Συνάντησης, το μέλλον δεν υπάρχει

γράφει ο Χρήστος Μιάμης

Κανείς δεν μπορεί να ξεμπερδέψει εύκολα με τον μαρξισμό, κλειδώνοντας τον, εντός των ασφυκτικών ορίων μιας εγχειριδιακής διδαχής, που τον μετατρέπει σε ένα κανονιστικό θετικιστικό μοντέλο ανάγνωσης , πρόσληψης και κατανόησης της ιστορικής πραγματικότητας, όπου ο καπιταλισμός διαδέχεται μέσα από μια εξελικτική επαγωγική διαδικασία τον φεουδαρχικό κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο ενώ ο σοσιαλισμός ή ακόμη και ο κομμουνισμός απορρέουν περίπου έλλογα ως αποτέλεσμα κορεσμού ή κατάρρευσης του καπιταλιστικού υποδείγματος.

Πρόκειται για μια ιδεαλιστική οπτική που αντιμετωπίζει με τρόπο ευθύ, η θεώρηση του υπόγειου ρεύματος του υλισμού της συνάντησης, καθώς θέτει το ζήτημα της Ιστορίας, δηλαδή της ιστορικής πράξης ως αποτέλεσμα των επιλογών των ανθρώπων , των επιλογών των ίδιων των υποκειμένων, ως μια ενδεχομενικότητα που αφορά τόσο στην εν γένει πραγμάτωσή τους, όσο και στους δρόμους, στους τρόπους και στις μεθόδους που ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν, για την πραγματοποίηση αυτών των επιλογών.

T.W Adorno: Παραίτηση

Μια απάντηση του T.W Adorno για τις κριτικές που δέχθηκε η Σχολή της Φρανκφούρτης για την στάση της απέναντι στην πολιτική και τα πρακτικά ζητήματα. Δημοσιεύτηκε το 1969.

Εμείς οι παλιότεροι εκπρόσωποι αυτού που καθιερώθηκε υπό την ονομασία «Σχολή της Φραγκφούρτης» κατηγορηθήκαμε πρόσφατα με προθυμία για παραίτηση. Είχαμε όντως αναπτύξει στοιχεία μιας κριτικής θεωρίας της κοινωνίας, αναφέρει η κατηγορία, αλλά δεν ήμασταν έτοιμοι να εξαγάγουμε τις πρακτικές της συνέπειες. Και έτσι, ούτε παρείχαμε προγράμματα δράσης, ούτε καν υποστηρίξαμε τη δράση αυτών που ένιωθαν πως εμπνέονται από την κριτική θεωρία.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s